Κτηνοτροφία

Η Κτηνοτροφία

Ο απασχολούμενος συστηματικά με τη βόσκηση προβάτων και γιδιών λεγότανε τσοπάνης. Η βόσκηση γινότανε όλο το χρόνο. Από νωρίς το πρωί μέχρι το σούρουπο. Τα πρόβατα ή τα γίδια τα'κλεινε στη στάνη. Οι κτηνοτρόφοι κατασκεύαζαν τη στάνη τους με ξύλα, τα οποία τα σκέπαζαν με κλαδιά ή καλάμια ή φτέρες με τέτοιο τρόπο ώστε να γίνονται αδιαπέραστα από τη βροχή και τον αέρα. Πριν φθάσει ο χειμώνας κατέβαζε το κοπάδι στα χειμαδιά και τα κρατούσε εκεί έως την άνοιξη. Κατά τη διάρκεια που τα ζώα ήταν στα χειμαδιά, όταν είχε καλό καιρό τα βοσκούσε έξω, αν όχι τα κρατούσε στη στάνη ταΐζοντας σανό, τριφύλλι ή βίκο. Φθάνοντας η άνοιξη τα ανέβαζε στο βουνό και τα κρατούσε έως το φθινόπωρο. Τα βοσκοτόπια εκεί είχαν πλούσια βλάστηση, τα δε βράδια πολλές φορές τα φύλαγε ο ίδιος στη στάνη εξαιτίας των λύκων και των άλλων αγριμιών του δάσους. Για βοήθεια στη φύλαξη είχε πάντα ένα ή περισσότερους σκύλους. Ο τσοπάνης το γάλα το άρμεγε μέσα σε καρδάρια και το συγκέντρωνε σε καζάνια ή σε γκιούμια. Για να τυροκομήσουνε βράζανε το γάλα ώσπου να γίνει χλιαρό. Τότε ρίχνανε την πυτιά που έπαιρναν από το στομάχι των μικρών κατσικιών, την οποία αλάτιζαν και την έβαζαν στον ήλιο για να βράσει. Το σκεπάζανε αρκετή ώρα στο καζάνι για να πήξει. Μετά το βάζανε σε τρυπητά πανιά (τσαντίλες) για να στραγγίξει. Με διαφορετική κατεργασία βγάζανε τη μυζήθρα, το βούτυρο, το ξινόγαλο κ.λπ. Το τυρί το φυλάγανε σε ξύλινους κάδους και το ρίχνανε αλάτι χοντρό για να διατηρηθεί. Τα αντικείμενα που χρησιμοποιούσε ο τσοπάνης ήταν: Κλίτσα απαραίτητο εργαλείο για τα κοπάδια του, κάπα από γίδινο μαλλί (τραγομαλλίσιο) που να τον κρατάει ζεστό κατά την περίοδο του χειμώνα, τρουβάς, φτσέλα ή παγούρι, κλειδοπίνακο, μαχαίρι, φλογέρα, τσακμάκι με την ίσκα και τις τσακμακόπετρες, σκαμνάκι, καρδάρια, ξύλινους κάδους για το τυρί, τσαντίλες, γκιούμνια, καζάνι, μποτινέλο που έριχναν το γάλα, το κοπανούσαν με το μποτινόξυλο και έβγαζαν το βούτυρο. Οι κτηνοτρόφοι στα γίδια τους κρεμούσανε τα κυπριά, ενώ στα πρόβατα κουδούνια. Οι κυρίως λόγοι που τα χρησιμοποιούσανε ήταν να μην τα χάνουνε, όταν ήτανε μόνα τους.

ΚΑΔΟΙ ΓΙΑ ΤΟ ΤΥΡΙ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΟΥΔΟΥΝΙΑ ΚΑΙ ΚΥΠΡΙΑ

ΦΤΣΕΛΑ Ή ΠΑΓΟΥΡΙ

ΜΠΟΤΙΝΕΛΟ, ΜΠΟΤΙΝΟΞΥΛΟ, ΚΛΙΤΣΕΣ

ΜΕΓΑΛΟ ΚΑΖΑΝΙ

ΜΕΣΑΙΟ ΚΑΖΑΝΙ

ΤΡΟΥΒΑΣ Ή ΤΑΓΑΡΙ

ΜΑΧΑΙΡΙ

ΚΑΠΑ ΤΡΑΓΟΜΑΛΛΙΣΙΑ (ΜΑΛΛΙ ΓΙΔΑΣ)

ΓΚΙΟΥΜΙΑ ΓΙΑ ΤΗΝ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ

ΚΑΝΑΤΙΑ( ΜΙΣΟ ΚΑΙ ΕΝΑ ΚΙΛΟ ΓΙΑ ΓΑΛΑ)

ΜΠΟΤΙΝΕΛΟ ΜΕ ΤΟ ΜΠΟΤΙΝΟΞΥΛΟ

ΓΚΙΟΥΜΙ (ΓΙΑ ΜΕΤΑΦΟΡΑ ΓΑΛΑΚΤΟΣ)

ΜΕΓΑΛΗ ΚΟΥΤΑΛΑ

ΧΑΛΚΙΝΗ ΦΛΟΓΕΡΑ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΚΑΙ ΞΥΛΙΝΑ ΚΛΕΙΔΟΠΙΝΑΚΑ

ΚΑΡΔΑΡΙ (ΧΑΛΒΑΝΙΖΕ)

ΤΣΑΚΜΑΚΙΑ(ΠΡΙΟΒΟΛΟΣ), ΙΣΚΑ, ΤΣΑΚΜΑΚΟΠΕΤΡΕΣ(ΣΤΟΥΡΝΑΡΙ)

ΞΥΛΙΝΟ ΚΑΡΔΑΡΙ

ΚΛΙΤΣΑ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΚΟΥΔΟΥΝΙΑ

*ΒΛΕΠΕΤΕ ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΥΤΗ ΛΟΓΩ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Η Κατοικία στα Ορεινά

Η Κατοικία στα ορεινά

Τα σπίτια στα ορεινά ήτανε δίπατα και χτισμένα τα περισσότερα με πέτρα, ξύλο ή και με πωρόλιθο. Η στέγη ήτανε φτιαγμένη από πλάκες πέτρας και είχε μεγάλη κλίση για τα χιόνια και τις βροχές και προεξείχε πολύ πάνω από τις προσόψεις. Το πάνω πάτωμα (1ος όροφος) το ανώι και το κάτω (ισόγειο) το κατώι. Το ανώι είχε 2 ή 3 δωμάτια και προοριζόταν για τη διαμονή της μεγάλης συνήθως αγροτικής οικογένειας ή για φιλοξενία για κάποιους επισκέπτες. Δύο μεγάλα δωμάτια κι ανάμεσα τους ένα μικρό. Το ένα από τα τα 2 μεγάλα ήταν το σαλόνι του σπιτιού με σανιδένιο πάτωμα. Το μικρό ανάλογα με τις ανάγκες της οικογένειας άλλαξε χρήση. Το άλλο δωμάτιο ήταν το πρόχειρο αλλά το πιο σημαντικό. Από εκεί ήταν και η κύρια είσοδος στο σπίτι. Όλη η λάτρα(δηλ. το πλύσιμο) του σπιτιού γινόταν στο πρόχειρο δωμάτιο. Επίσης εδώ υπήρχε το τζάκι το πιο πολύτιμο μέρος ίσως σε μια αγροτική κατοικία. Μόνιμη παρουσία στο τζάκι η πυροστιά ένας τριγωνικός μεταλλικός τρίποδας. Αποτελούσε το βασικό εργαλείο της νοικοκυράς, γιατί πάν σ'αυτό έβαζε κάθε κουζινικό σκεύος π.χ. τηγάνι, τέντζερη, ταψί κ.α. για να ετοιμάσει το φαγητό. Με τα βοηθητικά εργαλεία εκεί κι η μάσια για να ανακατεύουν τα κάρβουνα κι η τσιμπίδα για να τα πιάνουν όταν σκόρπαγαν. Ο χώρος στο γείσωμα του τζακιού ήταν πολύ χρήσιμος για τη νοικοκυρά που τον αξιοποιούσε με τον καλύτερο τρόπο. Εκεί πάνω τοποθετούσε πράγματα αμέσου χρήσεως. Μια σειρά από πήλινα βάζα στα οποία έβαζε το αλάτι, τη ρίγανη, το αλεύρι για το τηγάνισμα, το τσάι του βουνού ή τη φασκομηλιά κι ότι άλλο την εξυπηρετούσε. Δεξιά κι αριστερά υπήρχαν πολλά ξύλινα ράφια για τα χαλκώματα και τα τσουκάλια. Επίσης πολλά καρφιά στους τοίχους όπου κρέμαγε πολλές πάνινες σακούλες με τρόφιμα όπως τραχανά, χυλοπίτες, μπλουγούρι ή πλιγούρι, σταφίδες και άλλα. Πάνω ψηλά, κρεμασμένα στα δοκάρια της σκεπής μια πλατιά τάβλα μήκους 2 μέτρων που πάνω εκεί έβαλαν όλα τα καρβέλια μετά από το ξεφούρνισμα και τα σκέπαζαν με ένα στενόμακρο πανί.  Σε ένα άνοιγμα στον τοίχο που είχε μετατραπεί σε ντουλάπι με εσωτερικά ράφια τοποθετούσαν όλα τα πιατικά, τα μαχαιροπίρουνα, τα κουτάλια, τις κούπες και τα ποτήρια. Σε άλλο εδικά διαμορφωμένο χώρο υπήρχε θέση για το βαρελάκι με το πόσιμο νερό από όπου το κουβάλαγαν από κάποια βρύση του χωριού. Σε μια άκρη του δαπέδου υπήρχε μια μεγάλη στάμνα με το νερό της λάτρας και στη σειρά μικρότερες στάμνες, κιούπια, διαφορετικού μεγέθους για τη γλίνα, τη ντομάτα και το πετιμέζι. Στον τοίχο κρεμασμένος κι ο σοφράς ή τάβλα, ένα χαμηλό τραπέζι στρογγυλό ή τετράγωνο ύψους 20 εκατοστών. Την ώρα του φαγητού το ξεκρέμαγαν και κάθονταν όλοι τριγύρω σε σκαμνάκια. Η σάλα του σπιτιού δεν πολυπατιότανε. Προοριζόταν για τους μουσαφίρηδες. Οι πλούσιες οικογένειες είχαν σιδερένια κρεβάτια ενώ οι φτωχοί είχαν ξύλινες σανίδες για να μπαίνει πάνω στο στρώμα, συνήθως από άχυρο. Σε αυτό το δωμάτιο και πάνω ψηλά υπήρχε το εικονοστάσι με τις εικόνες και τα στέφανα των νοικοκυραίων. Πιο πέρα ο μεγάλος γιούκος με όλα τα στρωσίδια καλοδιπλωμένα και τοποθετημένα  προσεκτικά το ένα πάνω στο άλλο. Βελέντζες, μπατανίες και άλλα, ακόμη και το πάπλωμα για τους επισκέπτες όλα σκεπασμένα με μια μεγάλη φανταχτερή μπατανία. Ντουλάπα με τη σημερινή μορφή δεν υπήρχε. Τα ρούχα της οικογένειας βρισκόταν σε ένα παραπέτασμα κρυμμένα σε μια μπατανία και αυτά. Σε ένα μπαούλο ή σεντούκι κλειδώνονταν αντικείμενα κάποιας αξίας. Ένα μεγάλο τραπέζι στο μέσο του δωματίου σκεπασμένο με ένα κεντημένο τραπεζομάντιλο και γύρω-γύρω καρέκλες. Κυρίαρχη θέση πάνω στο τραπέζι ή στον τοίχο κρεμασμένη, είχε η λάμπα πετρελαίου που άναβε στη κυριολεξία με το σταγονόμετρο καθώς το πετρέλαιο ήταν πολύ ακριβό για τα δεδομένα της εποχής. Στην πρόσοψη του σπιτιού υπήρχε η βεράντα που αποτελούσε και την είσοδο στο ανώι. Στο κατώι η οικογένεια χρησιμοποιούσε ένα μικρό τμήμα του. Εκεί στον τοίχο υπήρχαν κρεμασμένες πλεξούδες με τα κρεμμύδια και τα σκόρδα. Επίσης το βαρέλι με το κρασί και διάφορα άλλα πρώτης ανάγκης προϊόντα. Κάπου στην αυλή κατασκεύαζαν ένα καλυβάκι ώστε να είναι στεγασμένα τα ζώα τους, διάφορες τροφές π.χ. άχυρο, τριφύλλι κ.α. Στην αυλή αποθηκεύονταν σε ντάνες τα ξύλα και τα κλαδιά για τις ανάγκες του σπιτιού. Σε κάποιο σημείο υπήρχε ο φούρνος απαραίτητος για κάθε σπίτι, γιατί εκείνη την εποχή δεν υπήρχε έτοιμο ψωμί, ούτε επαγγελματίας φούρναρης. Μεγάλο μειονέκτημα βέβαια αποτελούσε το γεγονός ότι στο εσωτερικό χώρο του σπιτιού δεν υπήρχε τουαλέτα και αναγκαστικά έπρεπε να βρεθεί χώρος κάπου στην αυλή.

ΚΑΤΟΙΚΙΑ ΣΤΑ ΟΡΕΙΝΑ (ΔΙΩΡΟΦΟ)

ΜΠΑΟΥΛΟ

ΣΙΦΙΝΙΕΡΑ

ΜΑΓΚΑΛΙ

ΤΕΤΡΑΓΩΝΗ ΤΑΒΛΑ ΜΕ ΤΑ ΣΚΑΜΝΑΚΙΑ 

ΧΑΛΚΙΝΟ ΤΑΨΙ

ΓΚΑΖΟΛΑΜΠΑ

ΧΑΛΚΙΝΗ ΚΑΝΑΤΑ (ΜΑΣΤΡΑΠΑΣ)

ΧΑΛΚΙΝΗ ΚΑΤΣΑΡΟΛΑ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΚΑΚΚΑΒΙ

ΞΥΛΙΝΟ ΒΑΡΕΛΑΚΙ ΝΕΡΟΥ

ΣΤΑΜΝΑ

* ΒΛΕΠΕΤΕ ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΥΤΗ ΛΟΓΩ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.

Η Κατοικία στον Κάμπο

Η κατοικία στον κάμπο

 Τα σπίτια στον κάμπο παλαιότερα ήταν μονώροφα και αργότερα διώροφα . Ήταν χτισμένα μέχρι την επιφάνεια της γης και λίγο πιο επάνω με πέτρα και από το σημείο αυτό ως τη στέγη με χειροποίητα αφουρνάριστα τούβλα που συνήθως ονομάζονται πληθιά . Οι στέγες των σπιτιών ήταν σκεπασμένες με ημισωληνωτές κεραμίδες . Το εξωτερικό μέρος των σπιτιών ήταν γυμνό χωρίς σουβά για αυτά τα λασπαχυρότουβλα που ορθώνουν τους τοίχους, τρίβονταν με την πάροδο του χρόνου από τις αλλεπάλληλες βροχοθύελλες που ξεσπούσαν κατά τη διάρκεια του χειμώνα, της άνοιξης και του φθινοπώρου. Το εσωτερικό των σπιτιών σχετικά περιποιημένο. Τα δωμάτια υποδοχής καθώς και τα άλλα στρώνονταν με ψάθες και αργότερα τα περισσότερα σπίτια στρώνονταν με όμορφα χαλιά που η ίδια νοικοκυρά ύφαινε στον αργαλειό της κατά την εποχή του χειμώνα τότε που κοπιάζει πια η εξωτερική εργασία. Όσο για τα έπιπλα τα σπουδαιότερα ήταν: μία άρκλα (ντουλάπα) για προφύλαξη των φαγητών, μια στρογγυλή τάβλα αντί για τραπέζι φαγητού και τρία, τέσσερα σκαμνάκια για τους επισήμους γιατί οι σπιτικοί κάθονταν πάντοτε σταυροπόδι στην ψάθα. Τα σκεύη ήταν σχεδόν όλα από ξύλα εκτός από τις κατσαρόλες που ήτανε χάλκινες. Τα πιάτα και τα κουτάλια ήταν τα περισσότερα ξύλινα. Ονομαστή από τα ξύλινα πιάτα ήταν η τουρνευτή (καυκιά) που έτρωγαν την τσιγαριστή φασολάδα και την νόστιμη σκορδαλιά τα μεσημέρια ή στο σπίτι ή στα χωράφια . Το τουρνευτό επίσης κλειδοπίνακο που βρισκόταν σε πολλά σπίτια στον κάμπο που η νοικοκυρά έβαζε λίγο τυρί και μερικές ελιές, τα ασφάλιζε καλά και με λίγο ψωμί στον τρουβά ( ταγάρι) τα έστελνε για πρωινό ή για απογευματινό στο νοικοκύρη και στα παιδιά της με το τσαπί στο χέρι δούλευαν για το τίμιο ψωμί.

ΑΓΡΟΤΟΣΠΙΤΟ ΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΚΑΜΠΟΥ (ΜΟΝΟΡΟΦΟ)

ΑΓΡΟΤΟΣΠΙΤΟ ΤΟΥ ΘΕΣΣΑΛΙΚΟΥ ΚΑΜΠΟΥ (ΔΙΩΡΟΦΟ)

ΚΑΝΤΗΛΑ

ΞΥΛΙΝΟ ΚΡΕΒΑΤΙ

ΦΤΣΕΛΑ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΓΚΑΖΟΚΑΝΤΗΛΑ

ΔΙΑΦΟΡΑ ΧΑΛΚΙΝΑ ΠΙΑΤΑ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΤΑΨΙ

ΛΑΜΠΕΣ ΠΕΤΡΕΛΑΙΟΥ

ΨΟΥΡΕΣ (ΠΗΛΙΝΑ ΠΙΑΤΑ & ΞΥΛΙΝΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑ)

 ΞΥΛΙΝΗ ΚΟΥΤΑΛΟ-ΠΙΡΟΥΝΟΘΗΚΗ

ΧΑΛΚΙΝΗ ΚΑΤΣΑΡΟΛΑ

ΧΑΛΚΙΝΗ ΚΑΤΣΑΡΟΛΑ (ΤΑΒΑΣ)

ΧΑΛΚΙΝΗ ΛΕΚΑΝΗ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΤΑΨΙ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΣΟΥΡΩΤΗΡΙ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΤΗΓΑΝΙ

ΧΑΛΚΙΝΟ ΚΑΖΑΝΙ (ΜΕΓΑΛΟ ΜΕΓΕΘΟΣ)

ΧΑΛΚΙΝΟ ΚΑΖΑΝΙ (ΜΕΣΑΙΟ ΜΕΓΕΘΟΣ)

ΠΗΛΙΝΗ ΣΤΑΜΝΑ (ΜΕ ΑΝΟΙΚΤΟ ΧΕΙΛΟΣ)

ΠΗΛΙΝΗ ΣΤΑΜΝΑ

ΓΑΣΤΡΑ

ΣΑΡΜΑΝΙΤΣΑ Ή ΜΠΙΣΙΚΙ

ΤΟΥΛΟΥΜΠΑ

ΜΠΑΝΤΑ

ΕΙΚΟΝΟΣΤΑΣΙ

ΠΙΑΤΟΘΗΚΗ

ΜΕΓΑΛΟ ΜΠΑΟΥΛΟ

ΣΤΡΟΓΓΥΛΗ ΤΑΒΛΑ

ΛΥΧΝΑΡΙ

"ΚΑΛΗΜΕΡΑ" ΕΤΟΣ 1948

ΦΑΝΑΡΙ (ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΦΑΓΗΤΩΝ)

ΤΟΥΡΝΕΥΤΟ ΚΛΕΙΔΟΠΙΝΑΚΟ

ΆΡΚΛΑ Ή ΝΤΟΥΛΑΠΑ (ΓΙΑ ΤΗΝ ΠΡΟΦΥΛΑΞΗ ΤΩΝ ΦΑΓΗΤΩΝ)

ΞΥΛΙΝΑ ΚΟΥΤΑΛΙΑ

* ΒΛΕΠΕΤΕ ΕΝΑ ΜΕΡΟΣ ΤΩΝ ΑΝΤΙΚΕΙΜΕΝΩΝ ΣΤΗΝ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑ ΑΥΤΗ ΛΟΓΩ ΧΩΡΗΤΙΚΟΤΗΤΑΣ.